ଦେଶରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ କରିବା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନୀତି ଆୟୋଗର ସମ୍ପ୍ରତିକ ରିପୋର୍ଟ ଦେଶର ସରକାରୀ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହଜାର ହଜାର ସ୍କୁଲ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ, ପାଣି, ଶୌଚାଳୟ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ଭଳି ମୌଳିକ ସୁବିଧାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଅଛନ୍ତି।
“ସ୍କୁଲ ଏଡୁକେସନ ସିଷ୍ଟମ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆ” ନାମକ ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଦେଶର ସ୍କୁଲ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଶିକ୍ଷକ ଉପଲବ୍ଧତା, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଭର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣମାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥିତି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ ଅଛି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୧.୧୯ ଲକ୍ଷ ସ୍କୁଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବିଦ୍ୟୁତ ସୁବିଧା ନାହିଁ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ପଡ଼ୁଛି। ଅନେକ ସ୍କୁଲରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପଖା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଲୋକ ବିନା ପଢ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ଆଉ ଗୁରୁତର ହୋଇଯାଉଛି।
ଝିଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୌଚାଳୟର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ପ୍ରାୟ ୯୮ ହଜାର ସ୍କୁଲରେ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଶୌଚାଳୟ ନାହିଁ। ଶିକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ପ୍ରଭାବ କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ଅନେକ ଛାତ୍ରୀ ଏହି କାରଣରୁ ମଧ୍ୟମ ଶ୍ରେଣୀ ପରେ ପଢ଼ା ଛାଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି।
ପାଣି ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସୁବିଧାର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ହଜାର ହଜାର ସ୍କୁଲରେ ପିଏବା ପାଣିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ ଏବଂ ଅନେକ ସ୍କୁଲରେ ହାତ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ କରୁଛି।
ରିପୋର୍ଟରେ ଶିକ୍ଷକ ଅଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଦେଶର ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ସ୍କୁଲ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଶିକ୍ଷକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ସ୍କୁଲ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଗୋଟିଏ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଅନେକ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ବିଷୟ ପଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣମାନ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି।
ବିହାର, ଝାରଖଣ୍ଡ ଓ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଭଳି ରାଜ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷକ ପଦ ଖାଲି ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ରହିଛି। ଏହା ସହ ଅନେକ ସ୍କୁଲରେ ଛାତ୍ର-ଶିକ୍ଷକ ଅନୁପାତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାନକଠାରୁ ବହୁତ ଅଧିକ ଅଛି। ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶିଖିବା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ରିପୋର୍ଟରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି। ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ବିଷୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ମାନଙ୍କୁ ପୂରଣ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହା ସହ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ଡ୍ୟୁଟି, ସର୍ଭେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଶାସନିକ କାମରେ ଲାଗାଯାଉଥିବାରୁ ପଢ଼ାଇ ସମୟ କମିଯାଉଛି।
ଶିକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ନୂଆ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କଲେ ହେବ ନାହିଁ, ବରଂ ସ୍କୁଲରେ ମୌଳିକ ସୁବିଧା, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଭଲ ପାଠ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ ତତ୍କାଳ ପଦକ୍ଷେପର ଆବଶ୍ୟକତା ଦର୍ଶାଉଛି।
